Zoek online naar bijzondere Arabische woorden en je krijgt vijftig keer dezelfde pagina: prachtige klassieke zelfstandige naamwoorden uit de Koran en de woestijnpoëzie, elk met een alinea over hoe onvertaalbaar het is. Zeg er eens eentje hardop in een taxi in Ramallah. De chauffeur glimlacht, wacht beleefd en vraagt je dan waar je heen moet, in het enige Arabisch dat hij echt gebruikt.
Dus hier 100 bijzondere Arabische woorden met betekenis, van de andere kant van de taal. Gesproken Palestijns, zoals mensen het thuis praten, in de winkel, aan de telefoon met hun moeder. Sommige stoppen een idee in één woord waar het Nederlands een hele bijzin voor moet uitvouwen. Tik op een woord om het te horen.
Even over de spelling, want er staan cijfers in deze woorden en dat zijn geen typfouten. 3 is ع en 7 is ح, de twee keelklanken waar het Nederlands geen letter voor heeft. De hoofdletters S, D, T, Z geven de vier emfatische medeklinkers aan, die je zwaarder en verder achter in de mond uitspreekt. Dat is het hele systeem in twee regels, en de volledige sleutel staat hier.
Gastvrijheid: 14 woorden waar het Nederlands een zin voor nodig heeft
De Palestijnse gastvrijheid heeft haar eigen compacte woordenschat. Eén woord doet het werk waar het Nederlands een hele bijzin voor gebruikt.
- nawwart: "je hebt de boel verlicht." Dat roept de gastheer als je over de drempel stapt, nog voor er iets te drinken verschijnt. De rest van het ritueel aan de deur, tfaDDal inbegrepen, draait om één woord.
- ra77ab: iemand verwelkomen, met alle drukte die een gast goed ontvangen nu eenmaal vraagt.
- : hoi. Het warme alledaagse hallo dat je tien keer per dag hoort.
- Diyaafe: gastvrijheid, en ook het dienblad ervan: de koffie, het fruit, de glaasjes die verschijnen of je ze nou wilde of niet.
- karam: vrijgevigheid, open handen. De eigenschap waar de reputatie van een familie op rust.
- 3azeeme: een uitnodiging, bijna altijd voor een maaltijd, en nooit een kleine.
- : gast. In een Palestijns huis staat de gast boven de gastheer.
- sider: het grote serveerblad, en in oudere huizen de voorkamer waar je bezoek ontvangt. Eén woord voor de plek waar gastvrijheid gebeurt en waar ze op binnenkomt.
- zyaara: een bezoek. Onaangekondigd langskomen is hier heel gewoon. Daar draait het juist om.
- 'izen: toestemming. Het woord onder elke beleefde binnenkomst en elk beleefd vertrek.
- : kom hier.
- : iemand bij je thuis uitnodigen, meestal om hem eten te geven.
- takleef: plichtplegingen, formeel gedoe.
bala takleef("doe maar geen moeite") hoor je zo'n twee keer per bezoek. - wadda3: iemand uitzwaaien. Afscheid nemen heeft een eigen werkwoord, en in de praktijk een eigen halfuur bij de deur.
De Godwoorden die elke zin kruiden
Vijf woorden die al lang niet meer over religie gaan. Ze zijn het ritme van gewone spraak, en een gesprek zonder klinkt vreemd vlak. inshalla en walla ken je waarschijnlijk al, en elk heeft een precies moment waarop het valt. Deze vijf zijn de volgende laag.
- 7araam: verboden. Op straat betekent het eerder "heb een hart" of "wat zonde." Je zegt het over wreedheid, gemorst eten en parkeerbonnen.
- 7alaal: de tegenhanger: toegestaan, terecht, verdiend. Wie zijn winst eerlijk binnenhaalde, krijgt te horen dat het 7alaal voor hem is.
- : "moge jou hetzelfde overkomen." Het verplichte antwoord op bruiloften en diploma-uitreikingen, gericht aan wie de zijne nog niet heeft gehad.
- rabb: de Heer. Meestal zuchtend naar het plafond:
ya rabb, ergens tussen een gebed en "geef me kracht." - : vrede, en de stam onder de helft van de begroetingen die je gaat horen.
Gevoelens waar het Nederlands geen los woord voor heeft
Hier hadden die lijstjes met "onvertaalbare woorden" moeten zoeken.
- murtaa7: op je gemak, opgelucht, uitgerust. Hoe iemand zich voelt als er niets op hem drukt.
- : van slag zijn. Zit tussen boos en gekwetst in, en juist die vaagheid is de bedoeling.
- : arme ziel. Medelijden met warmte erin. Werkt voor een vriend, een zwerfkat of jezelf.
- mishtaaq: iemand echt missen. Het gaat dieper dan een bui. Je draagt het met je mee, en je zegt het iemand recht in het gezicht, als cadeautje.
- : moe. Ook een beetje ziek. Zegt iemand dat hij ta3baan is, vraag dan welke van de twee.
- khaaf: bang zijn.
- gheere: jaloezie, en lang niet alleen de romantische soort. Die beschermende steek bij alles wat van jou is.
- : precies goed. Met een langzaam knikje erbij.
- 7aya: verlegenheid in de bewonderde vorm: bescheidenheid, weten wanneer je jezelf niet naar voren moet duwen.
- raa7a: rust, gemak, de toestand waarin niets op je drukt. Wordt gasten aangeboden alsof het een drankje is.
- inbasaT: het echt naar je zin hebben gehad. Het werkwoord dat je achteraf gebruikt om de avond goed te keuren.
- : smaak, in de zin van fatsoen en tact. Iemand met zowq weet wat je beter niet zegt.
- khsaara: een verlies, verspilling, zonde. Eén woord voor "ach, wat jammer."
- man7oos: behekst, achtervolgd door pech. Gezegd over een dag, een auto of, liefkozend, een kind dat alles stukmaakt.
- damm khafeef: "licht bloed": moeiteloos grappig, prettig gezelschap. Hoe zwaarder je bloed, hoe minder uitnodigingen.
- : vreemd. Ook buitenlands. Hetzelfde woord, en de logica hoor je meteen.
De kleine woordjes die een gesprek bij elkaar houden
Leerlingen slaan ze over omdat ze er niet uitzien als woordenschat. Toch maken juist zij van zinnen echte spraak.
- : klaar. Genoeg. Het sluit een klus af, een maaltijd of een ruzie.
- : later, daarna, dan. Scherper aangezet ook: "en toen?"
- : zo. Ook "zo gaat dat nou eenmaal," met een schouderophalen.
- : dus, zeg maar, weet je wel. Het meestgebruikte stopwoord in het dialect.
- : nog steeds, nog niet, net. Drie taken, één woord.
- : maar, alleen, zo is het genoeg.
- : goed, prima, mooi gedaan.
- qider: kunnen, in staat zijn. De hele taal van mogelijkheid in het dialect hangt eraan.
- : misschien.
- : ook misschien. Het Palestijns heeft een hoop misschiens.
- : zeker, absoluut.
- : klopt, juist. Vlak uitgesproken bevestigt het. Met stijgende toon checkt het of het verhaal klopt.
- 'abadan: nooit, helemaal niet, totaal niet. Het stelligste nee dat nog beleefd blijft.
- : een beetje. Dubbel,
shwayy shwayy, betekent het "rustig aan, niet zo snel." - zyaade: extra, meer, er bovenop. Het woord waarmee je het tweede bolletje krijgt.
- : laat maar. Vergeet het. Betekent ook "gratis," en dat zegt veel over wat deze cultuur vindt dat moeite kost.
Eten, smaak en de tafel
- khubz: brood. Plat, warm en bij elke maaltijd aanwezig, zonder uitzondering. Het dient ook als bestek.
- finjaan: het kopje, meestal met koffie, waarin gastvrijheid wordt afgemeten. Een derde weigeren vraagt diplomatie.
- : thee, sterk geschonken, meestal met munt erin.
- laban: yoghurt, de dikke, zurige soort, meegekookt in hele gerechten of ernaast gezet.
- : suiker.
- : zonder.
shaay bala sukkar, en de ober weet al dat je buitenlander bent. - za3tar: wilde tijm, gedroogd en gemengd met sesam en zout. Brood in de olie, dan hierin, en dat is je ontbijt.
- la7me: vlees.
- : groente, als één grote berg bij elkaar.
- zeetoon: olijven.
- zeet: olie. Een ondiep schaaltje ervan, brood erin gescheurd. Ontbijt.
- rozz: rijst.
- ghada: de middagmaaltijd, en de grootste van de dag.
- : de avondmaaltijd, meestal lichter.
- shibe3: vol zitten, echt vol. Zo weiger je een derde portie, en zo krijg je hem toch.
- moone: de wintervoorraad: de olie, olijven, kaas en granen die een huishouden in de herfst inslaat. Voorraadkast, kalender en verzekering in één woord.
Mensen, en hoe je ze noemt
- : vader van.
- : moeder van. Volwassenen worden vernoemd naar hun oudste kind, en die bijnaam wint meestal van de echte naam.
- sitt: een dame, en vooral de oma. De sitt van een huis is het hoogste gerechtshof.
- : oom van vaderskant, en de beleefde aanspreekvorm voor elke oudere man, familie of niet.
- : een man, een vent.
- : een meisje, en een dochter.
- : een jongen, een kind.
- : een knul, een jongeman.
- : buurman, hier een veel zwaarder woord dan in het Nederlands.
- : vriend, en ook eigenaar. De context maakt het duidelijk.
- jamaa3a: de groep, de jongens, je mensen.
- : mensen.
- : een oude man. Niet onbeleefd. Vaak liefkozend bedoeld.
- : familie.
- : het dorpshoofd, bij wie je aanklopt als het papierwerk niet opschiet.
Zon, regen en de straat buiten
- : zon.
- shita: regen. En winter. Eén woord, want in Palestina betekent het een zo'n beetje het ander.
- talej: sneeuw, en ijs. Hebron krijgt er een paar dagen per jaar van en het hele land post foto's.
- showb: de hitte. Dan heb je het over de muur van warmte waar je 's middags tegenaan loopt, wat de thermometer ook zegt.
- gheem: wolk.
- wa7el: modder, het soort dat een schoen opslokt.
- : lucht, en hemel.
- nijme: ster.
- waad: een wadi. Het grootste deel van het jaar een droog dal, ongeveer een week per jaar een rivier.
- : de wijk. De paar straten die als de jouwe tellen. Alles wat groter is, is een manTaqa, en de pagina over "district" trekt de grens tussen die twee.
- sooq: markt.
- basTa: een marktkraam: een tafel, een weegschaal en een stem die de hele straat tomaten aanprijst.
- : stad, dorp, land. Afhankelijk van de zin ook "thuis," de plek waar je vandaan komt.
- : de winkel op de hoek, open wanneer de eigenaar er zin in heeft.
- servees: de deeltaxi die vertrekt als hij vol is en stopt waar jij op het raam klopt. Openbaar vervoer, Palestijnse editie.
- Taaboon: het oventje achter het huis, en het platte brood dat eruit komt met een vleugje houtrook.
- saTe7: het platte dak, waar de was droogt, de munt groeit en de familie slaapt in de heetste nachten.
- : het lapje grond achter het huis waar de tomaten en de citroenboom wonen. Nauwelijks een tuin, en toch de meestgebruikte tien vierkante meter van een Palestijns huis.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de mooiste Arabische woorden uit de Koran? Ze zijn echt prachtig, en ze zijn klassiek Arabisch, een heel ander register dan alles hierboven. Een Palestijn hoort die woorden in het gebed en leest ze op school, loopt dan naar huis en spreekt dialect. Wil je de poëzie, lees dan de poëzie. Wil je een gesprek in Nablus, leer dan de honderd woorden op deze pagina.
Is er een pdf met 100 bijzondere Arabische woorden en hun betekenis? Tientallen, en ze hebben allemaal hetzelfde gebrek: geen geluid. Het Arabisch heeft twee keelklanken en vier emfatische medeklinkers die een pagina tekst je niet kan leren, en als je ze verkeerd zegt, wordt het een ander woord. Elk woord hier speelt audio af. Onze app, Tfaddalu, heeft audio bij al deze woorden en lessen die eromheen zijn gebouwd. Wil je het op papier, print deze pagina dan.
Wat zijn de 100 meest gebruikte Arabische woorden? Dat is een ander lijstje, en een saaier. De woorden die je het vaakst hoort zijn het loodgieterswerk van de taal: (in), (van), (op), (over), (alleen), (elk), zayy (zoals). Je gebruikt ze honderd keer per dag en niemand hangt ze als poster aan de muur.
Wat zijn lieve Arabische koosnaampjes? 3azeez is de gewone, "lieverd" of "dierbare," en het weegt zwaarder dan het Nederlandse "lief." 7ilwe betekent lief en mooi, voor een vrouw of meisje. En miskeen, uit het rijtje gevoelens, wordt veel vaker teder gebruikt dan uit medelijden.
Waarom staan er cijfers in sommige van deze Arabische woorden?
Omdat twee Arabische medeklinkers geen Latijnse letter hebben, dus lenen we twee cijfers die erop lijken. 7 is ح, een harde, hijgende h diep uit de keel. 3 is ع, die eruitziet als een gespiegelde 3, en het is een klank die het Nederlands gewoon niet heeft. Palestijnen typen zo op hun eigen telefoon, en daarom leren we je dit en geen academische leestekens die je nooit in een echt berichtje zou zien.