De meeste lesboeken Arabisch transcriberen met puntjes en dakjes: ḥ, ʿ, ḍ, ṣ. Die zeggen je niets, tenzij je al fonetiek hebt gestudeerd. Wij gebruiken iets simpelers. Alles is een toets die je kunt typen: gewone letters voor de meeste klanken, hoofdletters voor de zware, en twee cijfers voor de twee keelklanken waar ons alfabet geen letter voor heeft. Lees een woord zoals het gespeld is en meestal kom je op de juiste klank uit.
Hier is de hele sleutel. Zet er een bladwijzer bij, je komt nog terug.
De volledige sleutel
| Arabisch | Transliteratie | Klinkt als |
|---|---|---|
| ا | a / aa | a in "vader" (lange versie) |
| ب | b | b |
| ت | t | t |
| ث | th (of s) | Engelse th in "think" |
| ج | j | dzj zoals in "jeans" |
| ح | 7 | hese h, diep uit de keel |
| خ | kh | ch in "lachen" |
| د | d | d |
| ذ | dh (of z) | Engelse th in "this" |
| ر | r | gerolde tong-r |
| ز | z | z zoals in "zon" |
| س | s | s zoals in "sok" |
| ش | sh | sj zoals in "sjaal" |
| ص | S | emfatische s |
| ض | D | emfatische d |
| ط | T | emfatische t |
| ظ | Z | emfatische z |
| ع | 3 | een strakke, geknepen klank van helemaal onder in de keel |
| غ | gh | zachte g zoals in het zuidelijke "goed", of de Franse r |
| ف | f | f |
| ق | q | diepe k (of een glottisslag in stadsspraak) |
| ك | k | k |
| ل | l | l |
| م | m | m |
| ن | n | n |
| ه | h | h zoals in "huis" |
| و | w / oo / ow | Engelse w, of lange oe (oo) zoals in "boek" / lange oo (ow) zoals in "boom" |
| ي | y / ee / iy | j zoals in "ja", of lange ie (ee / iy) zoals in "biet" |
| ء | ' | glottisslag |
| ة | a / e | -a / -e aan het eind van een woord |
Een paar leesregels
Hoofdletters zijn emfatisch. S, D, T, Z schreeuwen niet. Ze markeren de vier "diepe" medeklinkers die je met de achterkant van je tong maakt. Het is een heel andere klank, en met volume heeft het niets te maken. Een hoofdletter betekent altijd een van deze vier. We schrijven het begin van een zin of een naam nooit met een hoofdletter, dus zie je een hoofdletter, dan is hij emfatisch.
Twee klanken zijn cijfers. Ons alfabet heeft geen letter voor de twee klanken van helemaal onder in je keel, dus lenen we de afspraak waarin iedereen al lang appt: 3 is ع (het cijfer lijkt op een gespiegelde ع), en 7 is ح. Daarom is hallo mar7aba en Arabisch 3arabi. Het zijn de twee klanken die het moeilijkst na te doen zijn, en over een cijfer lees je nooit zomaar heen.
Letterparen zijn één klank. sh, kh, th, dh, gh: elk paar staat voor één Arabische letter. begint met één Arabische letter, en geen s plus h.
De apostrof is het tikje in je keel. Een losse ' is de glottisslag (ء), het kleine stopje dat je maakt in "be-amen" tussen be en amen. De andere keelklank, ع, is de 3 uit de regel hierboven: een andere letter en een andere klank, en nooit de apostrof.
Lange klinkers worden verdubbeld. Een korte a is de a in "kat", een lange aa de a in "vader". Hetzelfde geldt voor i / ee en u / oo. Zeg (boek) kortaf als "ki-tab" en het klinkt verkeerd. Rek de tweede klinker uit, "ki-taab", en het klinkt goed.
Hulpklinkers schrijven we erbij. Het Palestijns heeft een hekel aan woorden die op twee medeklinkers eindigen, dus glipt er een kleine klinker tussen. Het woord voor ochtend is en geen "Sub7", en werk is shughul in plaats van "shughl". Woordenboeken laten dat klinkertje weg. Wij spellen het, omdat je het echt hoort, en wie het zegt zoals het woordenboek klinkt kortaf en vreemd.
Palestijnse kortere wegen. In het gesproken Palestijns wordt ث vaak een scherpe s of een t, en ذ een z of d. We schrijven woorden zoals ze in het dialect echt gezegd worden, ook als het woordenboek ze anders spelt.
De ق leidt een dubbelleven. In MSA, in bedoeïenengebieden en in het noorden is het een diepe q achter uit de keel. In het stedelijke Palestijns (Jeruzalem, Bethlehem, Ramallah) valt hij weg tot een kale glottisslag. We schrijven in beide gevallen q, en elke gids vertelt je welke versie je gebruikt.
Waar Nederlandse lezers struikelen. Omdat de transliteratie op het Engels gebouwd is, lezen Nederlandse ogen een paar tekens anders dan bedoeld:
eeis een lange ie zoals in "biet", geen ee zoals in "zee". falasTeen eindigt dus als "-tien".oois een lange oe zoals in "boek", geen oo zoals in "boom".owis juist wel ongeveer de oo uit "boom": hown klinkt als "hoon".uis een korte oe-achtige klank, niet de u uit "bus".jis "dzj" zoals in "jeans", nooit de Nederlandse j uit "ja".yis wel precies de Nederlandse j: yalla klinkt als "jalla".shis "sj" zoals in "sjaal": shukran klinkt als "sjoekran".wis de Engelse w uit "water", met ronde lippen. De w uit het Nederlandse "water" klinkt anders.khis de ch uit "lachen". Eenchkom je in de transliteratie helemaal niet tegen.
Klik op een woord en luister
Overal op de site zijn onderstreepte woorden aanklikbaar: ("hallo"), ("dank je"), ("kom op"). Eén keer tikken om af te spelen, nog een keer om te pauzeren.
Dat is het hele systeem. Lees een willekeurig woord op deze site hardop en je zit dicht genoeg in de buurt om verstaan te worden.