Een vriend in Ramallah appt je één regel: shu ra7 ti3mal bukra? Wat ga je morgen doen? Misschien ga je naar Jeruzalem. Misschien slaap je tot twaalf uur. Misschien wip je na je werk even langs. Elk van die antwoorden hangt aan hetzelfde kleine woordje.
Dat woord is ra7, en daarmee praat het Palestijns over alles wat nog niet gebeurd is.
Eén klein woord voor de hele toekomst
ra7 betekent "gaan" en "zullen" tegelijk. Je zet het voor een werkwoord en de handeling schuift naar de toekomst. Het mooiste: ra7 zelf verandert nooit. Niet voor ik, jij, hij, zij of zij allemaal. Elke keer dezelfde drie letters.
- ra7 asaafer bukra: ik ga morgen op reis
- ra7 yiji 3a-s-saa3a sitte: hij komt om zes uur
Zie hoe ra7 in allebei onaangeroerd bleef staan, terwijl het werkwoord erachter het werk deed en vertelde wie er iets doet.
ra7 wil het kale werkwoord
Het werkwoord na ra7 staat in zijn kale vorm, de vorm "dat ik doe", zonder b- ervoor. Ken je de alledaagse b-tegenwoordige tijd al, waarin baroo7 "ik ga" betekent, dan is dit hetzelfde werkwoord met de b- eraf gepeld. Het voorvoegseltje dat overblijft, vertelt je nog steeds wie het doet:
- aroo7: dat ik ga
- troo7: dat jij gaat
- yiroo7: dat hij gaat
- niroo7: dat wij gaan
De klinker vooraan draagt dus de persoon: a- voor ik, ti- voor jij, yi- voor hij, ni- voor wij. Zet ra7 voor een van deze vier en de toekomst staat.
Laat de b- wel weg. ra7 baroo7 is de enige fout die mensen hier maken. De toekomst wil het kale werkwoord.
Ingedikt: 7a-
Als er snel gepraat wordt, overleeft ra7 nauwelijks als los woord. Het klapt in tot 7a- vooraan het werkwoord, en niemand denkt er twee keer over na.
- ra7 aroo7 = 7aroo7: ik ga
- ra7 troo7 = 7atroo7: jij gaat
- ra7 yiji = 7ayji: hij komt
Op straat hoor je ze allebei. De volle ra7 klinkt een tikje bewuster. De ingedikte 7a- komt eruit als iemand midden in een zin zit en voor jou niet afremt. De betekenis is hetzelfde.
Zeggen dat het niet gaat gebeuren
Om te zeggen dat iets niet gaat gebeuren, kom je niet aan het werkwoord. Je zet mish ervoor en laat het kale werkwoord staan waar het staat.
- mish ra7 aji: ik kom niet
Dus 7aroo7 (ik ga) wordt mish ra7 aroo7, en 7ayji (hij komt) wordt mish ra7 yiji. Eén addertje om te onthouden: de ingedikte 7a- neemt geen mish. mish 7aroo7 kun je niet zeggen. Voor de ontkenning schrijf je ra7 weer voluit en zet je mish ervoor.
Wanneer precies?
ra7 bewijst zijn nut zodra je een tijd aan de zin hangt.
- : morgen
- : later, daarna
- ba3d bukra: overmorgen
Gooi er een in en het plan wordt concreet. 7aroo7 3a-l-quds bukra betekent "ik ga morgen naar Jeruzalem." Wil je een dag van de week noemen? ra7 gaat er op dezelfde manier voor: ra7 aji yowm il-jum3a (ik kom vrijdag).
Als dit, dan dat
ra7 en "als" horen bij elkaar. Met iza zet je de voorwaarde neer, en het deel dat volgt, krijgt ra7.
- iza shatti, mish ra7 niTla3: als het regent, gaan we niet naar buiten
- iza ijeet 3a-l-beet, 7anaakol sawa: als je naar ons huis komt, eten we samen
Eén ding brengt mensen hier van de wijs. Het werkwoord direct na iza staat in de verleden tijd, ook als je het over morgen hebt. Zo zit iza nou eenmaal in elkaar. De helft die vooruitkijkt, krijgt ra7, en die helft draagt ook de voorspelling.
ra7, biddi of de gewone b-?
Drie manieren om te wijzen naar wat er komt, en ze komen niet op hetzelfde neer.
De alledaagse b--tegenwoordige tijd is voor nu en voor gewoontes. baroo7 3a-sh-shughul kull yowm is "ik ga elke dag naar mijn werk." Niks toekomstigs aan.
biddi is willen, en het loopt over in plannen. biddi aroo7 is "ik wil gaan," met je eigen wens erachter.
ra7 is de kale voorspelling. 7aroo7 zegt alleen dat het gaat gebeuren, zonder mening erbij. Bedoel je alleen dat iets zal plaatsvinden, dan pak je ra7.
Dus als dat berichtje binnenkomt, shu ra7 ti3mal bukra, antwoord je met één woord en een kaal werkwoord: 7aroo7 3a-l-quds. Geregeld.