Je staat bij een falafelkraam in Nablus. De man geeft je je broodje en vraagt Heb je een vijfje? Je zoekt naar een munt. Let op wat er níét gebeurde: er kwam geen werkwoord uit zijn mond. Palestijns-Arabisch heeft er gewoon geen voor "hebben".
Dat klinkt als een gat. Het is helemaal geen probleem. Eén klein woordje, , doet al het werk.
Het ene woord dat "hebben" betekent
3ind op zich betekent zoiets als "bij" of "in het bezit van". Om het persoonlijk te maken, haak je er dezelfde kleine uitgangen aan die je al gebruikt voor mijn/jouw/zijn. Ken je biddi al voor "ik wil", dan is dit precies dezelfde beweging (zie de gids over "ik wil" zeggen op z'n Palestijns). Plak de uitgang aan de stam en klaar.
"Ik heb" is dus . "Hij heeft" is . De uitgangen geven aan om wie het gaat, net als bij een zelfstandig naamwoord als beeti (mijn huis) of beeto (zijn huis).
Alle acht uitgangen
Hier is de complete set. Het zijn dezelfde bezittelijke uitgangen die je ook aan woorden voor familie en voorzetsels hangt, dus ze leveren overal iets op.
| Nederlands | met 3ind |
|---|---|
| ik heb | |
| jij hebt (m) | |
| jij hebt (v) | 3indik |
| hij heeft | |
| zij heeft | |
| wij hebben | 3indna |
| jullie hebben | 3indkum |
| zij hebben |
Let op de splitsing bij "jij". Een man krijgt 3indak, een vrouw 3indik. Dezelfde k, een andere klinker. Heb je die twee op een rij, dan volgt de rest vanzelf.
Dan noem je wat je hebt
Na het 3ind-woord zeg je gewoon het ding. Geen "een", geen verbindingswoord, niks ertussen.
- : ik heb een boek
- 3indo sayyaara: hij heeft een auto
- : ik heb tijd
Dat is het hele patroon. De persoon vooraan, het ding achteraan. 3indha bint betekent "zij heeft een dochter". 3indna sayyaara betekent "wij hebben een auto". Je bouwt echte zinnen met twee woorden en nul werkwoorden.
Vragen doe je met je stem
Je hoeft niks toe te voegen om er een vraag van te maken. Je zegt precies dezelfde woorden en laat je toon aan het eind omhooggaan. Het is dezelfde truc als bij een zin zonder werkwoord, waar twee woorden naast elkaar staan en je klaar bent (meer daarover in Er is geen woord voor "is").
- : heb jij tijd?
- 3indik waqt?: dezelfde vraag, aan een vrouw
- 3indkum mayy?: hebben jullie water?
Zeg je 3indo waqt vlak, dan is het "hij heeft tijd". Zeg je 3indo waqt met een stijging, dan is het "heeft hij tijd?" De woorden blijven staan waar ze staan.
Zeggen dat je het niet hebt
Om te zeggen dat je iets niet hebt, zet je de ontkenning van werkwoorden eromheen: ma ervoor, -sh erachter. De i in 3indi rekt voor die -sh uit tot ee, en daarom wordt "ik heb niet" ma 3indeesh.
- ma 3indeesh maSaari: ik heb geen geld
- ma 3indoosh: hij heeft er geen
Op zichzelf is ma 3indeesh een volledig antwoord. Iemand vraagt of je een sigaret hebt, een pen, kleingeld voor de bus, en ma 3indeesh dekt het allemaal. "Nee, heb ik niet."
3ind is ook "bij mij thuis"
Hetzelfde woord doet dubbel dienst. Richt het op een plek of een persoon en 3ind betekent "bij" of "bij iemand thuis".
- 3indna Deef: we hebben een gast, of er is een gast bij ons thuis
- : bij de buren
3indna kan dus "wij hebben" of "bij ons thuis" betekenen, en de context maakt duidelijk welke. Meestal kloppen beide lezingen toch tegelijk.
En in de verleden tijd: kaan 3indi
3ind heeft geen ingebouwde verleden tijd, dus je haalt het werkwoord voor "was", kaan, erbij en zet het ervoor. Het blijft kaan, over wie je het ook hebt.
- kaan 3indi sayyaara: ik had een auto
- kaan 3indo waqt: hij had tijd
Zet kaan ervoor, houd dezelfde 3ind-uitgangen, en je zinnen met "hebben" glijden zo naar gisteren.