Ramallah'ta, karşı kaldırımda bir sıra beyaz otobüs var. Hiçbirinde okuyabildiğin bir tabela yok ve bir şoför camdan sarkıp yarı yarıya tanıdığın bir isim bağırıyor. Hangisi seninki? Sorarsın. Bütün beceri bu. Otobüs belki bir düzine kelimeyle dönüyor ve onlar ağzına yerleşince o otobüs sırası bir tahmin oyunu olmaktan çıkıyor.
Nerede beklersin: mawqaf ve ma7aTTa
Durduğun yeri iki kelime karşılıyor. mawqaf otobüs durağı, yani (sokak) üzerinde otobüsün gerçekten yanaştığı nokta. Çoğu zaman ne bir sundurma ne bir tabela olur, sadece herkesin bildiği bir köşe. daha büyük: hatların başladığı, otobüslerin ve paylaşımlı taksilerin hep birlikte park ettiği istasyon ya da garaj.
Ağzından çıkan ilk şey genelde ween il-mawqaf? (durak nerede?) olur. İçinde "olmak" anlamına gelen bir kelime yok. Kelimesi kelimesine "nerede durak?" ve bu boşluk Filistin Arapçasında tamamen normal.
Şehirde mawqaf'taki q genelde boğazda küçük bir takılmaya yumuşar, yani mawqaf kadar maw'af da duyarsın. Aynı kelime. Şehir konuşmasının her yerinde kaybolan aynı q bu.
Köşeyi aramak yerine birine sormayı tercih edersen, göster ve yolu sor: ween iT-Tareeq? (yol nerede?).
Otobüs, araba, tren: neye ne denir?
| Türkçe | Filistin |
|---|---|
| otobüs | |
| araba | sayyaara |
| tren | |
| şoför | shoofeer |
| otobüs durağı | mawqaf |
| istasyon |
baaS, Arap kıyafetleri giymiş bir alıntı kelime. il- almasının ve Arapça bir çoğul büyütmesinin (baaSaat) sebebi bu. Batı Şeria'da treen'i pek kullanmayı bekleme. Binebileceğin yolcu treni neredeyse yok. İşin neredeyse tamamını otobüs ve paylaşımlı taksi, yani servees görüyor, o yüzden ekmeğini kazanan kelimeler onlar.
Şoföre otobüsün senin otobüsün olup olmadığını sormak
Bir otobüs yanaştığında gişeye ya da uygulamaya ihtiyacın yok. shoofeer'e doğru eğilip senin tarafa gidip gitmediğini sorarsın: haada biroo7 3a-l-balad? (bu merkeze gidiyor mu?). Yerine nereye gidiyorsan onu koy: Nablus, El Halil, üniversite, kamp.
Senin otobüsünse el sallayıp seni içeri alır ya da sadece irkab (bin) der. Değilse hızlı bir la', it-taani (hayır, bir sonraki) ve sıranın aşağısını gösteren bir baş işareti alırsın.
Binmek ve inmek
Bindiğin her şeye binmenin fiili rikeb. Araba, otobüs, tren, bir arkadaşın motosikleti, hepsi aynı kelime. Binmek istediğini söylemek için benim/senin/onun eklerini 'ye (istiyorum) takar ve çıplak fiili eklersin: biddi arkab (binmek istiyorum). rikeb'deki i, arkab'da a'ya dönüşüyor ve bu ilk birkaç seferde insanları tökezletiyor. biddi hakkında daha fazlası burada.
İnmek bunun ayna görüntüsü. Fiil nizel (aşağı inmek, araçtan inmek). Köşen yaklaşırken şoförün gözünü yakalar ve biddi anzil hown (burada inmek istiyorum) dersin, ya da ona sadece waqqef , (burada dur, lütfen) dersin. Daha uzun bir yolculukta it-taani diyebilirsin, yani bir sonraki durak, ve ileriyi gösterirsin.
Önemli küçük bir şey: bunu bir an erken söyle. Şoförler sen konuştuğun saniye kenara çekemeyebilir, o yüzden seninkinden önceki köşede haber ver.
Ne kadar tutar?
shoofeer'e nakit ödersin. Bazen binerken, bazen inerken. Servees'te ise parayı genelde koltuk sırası boyunca elden ele öne doğru iletirsin. Ücreti bilmiyorsan (ne kadar?) işini görür. Şekel olarak saymanın kendi rehberi var.
İki dakikalık bir yolculuk, baştan sona
İşte hepsi bir arada. Otobüs sırasını görürsün ve yakındaki bir adama ween il-mawqaf? diye sorarsın. Bir otobüs gelir, şoföre doğru eğilip haada biroo7 3a-l-balad? diye denersin. Başını sallar, irkab der ve binersin. Evine üç sokak kala gözünü yakalar ve biddi anzil hown dersin. Kenara çeker. Ücreti uzatırsın, shukran dersin ve yeniden kaldırımdasın.