Het woord voor ochtend is . Zeg het hardop. Su-bu7, twee tellen, met een klein klinkertje in het midden.
Kijk nu waar het vandaan komt. De stam is S-b-7, drie medeklinkers, en tussen de laatste twee staat niets. Lees je alleen dat kale geraamte, dan probeer je "Sub7" te zeggen en prop je de b en de 7 achter in je mond op elkaar. Daar doet het Palestijns niet aan mee. Het schuift er een korte u tussen zodat het woord niet stikt, en wij schrijven die u er gewoon bij.
Die reddingsklinker duikt overal in de taal op. Zodra je hem hoort, zien een hele reeks woorden er niet meer verkeerd gespeld uit.
De mond houdt niet van een harde landing
Met medeklinkergroepen aan het begin of in het midden van een woord heeft het Palestijns geen moeite. Maar helemaal aan het eind, als twee medeklinkers op elkaar zouden knallen en een ervan lastig is, zet de mond ze uit elkaar met een korte klinker zonder klemtoon. Je legt er nauwelijks gewicht op. Maar hij is er, en de audio heeft hem erin.
Vergelijk het geraamte dat je misschien verwacht met wat mensen echt zeggen:
| Betekenis | De kale groep | Wat je zegt |
|---|---|---|
| ochtend | Sub7 | |
| werk | shughl | shughul |
| voor (in tijd) | qabl | |
| middag | Duhr | Duhor |
| leeftijd | 3umr | |
| een kwart | rub3 | |
| gedachte | fikr | |
| touw | 7abl | |
| naam | ism |
De kolom met de kale groep is eigenlijk geen fout Arabisch. Het is de stam zonder de hulpklinker. Alleen zegt niemand het zo.
De hulpklinker kopieert de klinker ervoor
Luister naar een paar en je merkt dat de reddingsklinker niet zomaar iets is. Meestal leent hij de kleur van de klinker die al in het woord zit. Subu7 heeft u en dan u. shughul ook. Duhor en 3umor ronden af naar een o. qabel en fiker, met een vlakkere klinker vooraan, krijgen een lichte e.
Uit je hoofd leren hoeft niet. Je oor kiest vanzelf de passende klinker zodra je er een handvol hardop hebt gezegd. Waar het om gaat: de hulpklinker heeft een vorm. Daardoor klinkt hij als een deel van het woord, en klink je niet alsof je hapert.
Als de groep strak blijft
Niet elk paar medeklinkers aan het eind krijgt een klinker. Genoeg woorden eindigen op twee aan elkaar gelaste medeklinkers, en het Palestijns laat ze met rust:
- : les
- : zon
- : meisje
- : tijd
- : hart
- : verstand
Zeg dars. De r glijdt zonder gedoe in de s, dus er valt niets te redden. Bij de rest net zo. Deze groepen liggen lekker in de mond, en de spelling blijft daarom ook strak.
Nu het vervelende deel. Je kunt het niet altijd aan de letters zien. qalb houdt zijn l-b kurkdroog, maar 7abel breekt zijn b-l open met een klinker. Vergelijkbare letters, tegenovergestelde gewoonte. Er is geen regel die je blind kunt toepassen. Vertrouw op de spelling, want die is gebouwd op wat mensen echt zeggen.
Komt er een uitgang achter, dan glipt de klinker weg
De hulpklinker bestaat alleen om een groep te redden die aan het eind van een woord vastzit. Zet er iets achter en de groep staat niet meer aan het eind. Dus verdwijnt de klinker vaak gewoon.
- (naam) wordt ismi (mijn naam). De tweede
iis weg. - (leeftijd) wordt (mijn leeftijd). Geen
omeer. - shughul (werk) wordt shughli (mijn werk).
Daarom voelen deze klinkers zo los. Ze komen opdagen om een klus te klaren, en als de uitgang -i het openbreken van de groep overneemt, ruimen ze het veld.
Waarom we hem überhaupt schrijven
Het Palestijns strijkt voortdurend de overgangen tussen klanken glad. De l van il- die voor een zonneletter verdwijnt (zonneletters) is dezelfde reflex, van de andere kant. Daar laat de taal een klank vallen om de overgang soepeler te maken. Hier voegt ze er een toe.
We schrijven de hulpklinker uit vanwege de opnames. Elke clip op de site wordt rechtstreeks vanuit de geschreven vorm ingesproken. Schrijf Sub7 en de stem ramt de b en de 7 op elkaar, wat fout en on-Palestijns klinkt. Schrijf Subu7 en je krijgt het echte woord. De hulpklinker doet dus echt werk. Hij vertelt je mond waar die moet landen, en de clip wordt precies daarvanuit ingesproken. Het hele transliteratiesysteem is gemaakt om hardop gelezen te worden: wat je ziet, zeg je.
Train je oor met paartjes
Zeg deze direct na elkaar en luister naar het gaatje, of naar het ontbreken ervan:
- (strak) naast (met hulpklinker)
- naast shughul
- naast
Nog eentje die de moeite waard is: Sabaa7 il-kheer, goedemorgen. In Sabaa7 zorgt een lange aa al voor ruimte, dus er is geen groep om open te breken en niets te redden. Subu7 heeft die luxe niet, dus krijgt het zijn eigen klinkertje.
Zeg het met de klinker en je buurman in Nablus begrijpt je in één keer. Laat hem weg en je klinkt alsof je de medeklinkers van een woordenboekpagina opleest.