Unieke Arabische woorden met betekenis die je echt gaat horen

Bedank een Palestijn voor een gunst, de lift, het bijschenken, de twintig minuten die hij met je meeliep naar de juiste bus, en je krijgt één woord terug: walaw. Eén woord. Het betekent "graag gedaan", en "ach kom", en "alsof dat moeite was", en "waag het niet om te willen betalen", helemaal afhankelijk van de toon waarop het komt. In het Nederlands heb je voor elk daarvan een andere zin nodig. Het Arabisch heeft er één.

Zo ziet een uniek Arabisch woord met betekenis er in de praktijk uit. Een zeldzaam zelfstandig naamwoord uit een gedicht dat al achthonderd jaar niemand meer opzegt, telt hier niet mee. Het gaat om een woord dat een hele Nederlandse zin in één ademteug stopt, en dat een Palestijn voor de lunch al tien keer heeft gezegd. Hieronder staan de woorden die het waard zijn om te pikken, elk met het precieze moment waarop je ze gebruikt.

Waarom de meeste lijstjes met unieke Arabische woorden tegenvallen

Zoek hierop en je krijgt elke keer dezelfde twintig woorden. Klassieke woordenschat, woordenschat uit de Koran, woordenschat voor kalligrafieposters. Prachtig, zeker. En in een winkel totaal onbruikbaar.

Het probleem is een denkfout. Die lijstjes zien "uniek" als "obscuur". Maar de echt onvertaalbare woorden in het Arabisch zijn de gewone, de woorden die door dagelijks gebruik zo glad zijn gesleten dat er nooit een Nederlands woord is gegroeid dat erbij past. Elk woord op deze pagina hoor je binnen een uur nadat je in Palestina bent geland, en geen ervan laat zich netjes vertalen.

Woorden die het werk van een hele zin doen

Vier kleine woorden die moedertaalsprekers aan de lopende band gebruiken, en die leerlingen steeds met drie woorden te veel vertalen.

• tikram: letterlijk "je zult geëerd worden", en in de praktijk de hele zin "komt goed, met plezier". Iemand vraagt je een bericht door te geven, een plek vrij te houden, op een tas te letten, en met tikram is het verzoek afgehandeld. Tegen een vrouw: tikrami. Het is een volle neef van het gastvrijheidswoord tfaDDal, dat een eigen gids heeft.
• na3eeman: dat zeg je, en alleen dan, tegen iemand die net van de kapper komt, uit de douche of uit bad. Het Nederlands heeft hier helemaal geen plekje voor: een felicitatie van één woord omdat je schoon bent. Er hoort een vast antwoord bij dat het genoegen naar jou terugwenst, want natuurlijk is dat er.
• walaw: die van bovenaan deze pagina. Het wuift een bedankje, een excuus of een absurd voorstel weg, en het is op alle drie het volledige antwoord.
• dakheelak: letterlijk "ik sta onder jouw bescherming". In de praktijk het sterkste alsjeblieft van het dialect: ik smeek je. Gebruikt als je echt smeekt en, net zo vaak, voor "ik smeek je, hou op met praten".

Geen van deze woorden is straattaal. Het zijn de dragende balken van gewone spraak.

Woorden voor gevoelens waar het Nederlands een alinea voor nodig heeft

• 7asra: verdriet met een zucht erin. Het gevoel als je kijkt naar wat anders had moeten lopen, en het geluid dat je maakt terwijl je kijkt.
• 7ann: hunkeren naar iemand of naar een plek. Heimwee, je moeder missen, het dorp terug willen: allemaal één werkwoord, en het doet op een warme manier pijn.
• ziheq: het zat zijn, er schoon genoeg van hebben. Nog niet boos. Het stadium net daarvoor.
• hamm: de zorg die op je borst drukt: geld, de kinderen, het papierwerk. In het Nederlands maak je je zorgen óver iets. Het Arabisch geeft dat gewicht zelf een naam en laat je het dragen, delen of aan God overdragen.
• khajal: dat gevoel met een warm hoofd, ergens tussen verlegenheid en schaamte. Wat je tegenhoudt om een derde gunst te vragen. Het Nederlands heeft "me te opgelaten om" nodig, het Arabisch heeft een zelfstandig naamwoord.
• nafs▶: trek, maar dan in alles: eten, gezelschap, uitgaan. Is die weg, dan redt geen gerecht en geen feest de avond nog, en iedereen begrijpt het als je dat zegt.

De Godwoorden die niemand meer als Godwoorden hoort

Een hele laag van de alledaagse woordenschat komt uit religieuze uitdrukkingen die in het dagelijks gebruik allang niet meer religieus zijn. Atheïsten zeggen ze. Christenen zeggen ze. Niemand denkt erover na.

• wallaahi: "bij God", de volledige plechtige eed, en in de praktijk het woord voor "serieus". Het zweert dat jouw verhaal waar is, en met een stijgende toon vraagt het of dat van een ander het ook is.
• smalla: van "Gods naam bescherme hen". Gezegd over baby's, over een kind dat bijna van de muur viel, over alles wat kostbaar is en even in gevaar. Half zegen, half naar adem happen.
• naSeeb: het lot, je toebedeelde deel. Het woord dat het boek sluit over een gemiste baan, een verbroken verloving, een huis dat je niet kocht. Het was niet voor jou bedoeld, en in die grammatica zit rust.

inshalla en walla, de twee die iedereen als eerste leert, draaien op dezelfde brandstof, en bij allemaal speelt er meer dan de vertalingen doen vermoeden. Het hele verhaal over de Godwoorden is de moeite waard zodra je ze overal begint te horen.

Twee woorden die bestaan omdat het Arabisch geen werkwoord voor "hebben" of "willen" heeft

Dit is uniek in de diepere zin. Het Palestijns mist twee werkwoorden waar het Nederlands niet zonder kan, dus bouwde het omwegen, en die omwegen werden twee van de meest gebruikte woorden van de taal.

ma3▶ betekent "met". Hang er een voornaamwoorduitgang aan en je hebt het "hebben" voor alles wat je op dit moment bij je hebt: ma3i (ik heb het bij me), ma3ak (jij hebt het). ma3ak waqt? is "heb je even?" Letterlijk: met-jou tijd. Geld, sleutels, een aansteker: zit het in je zak, dan is het ma3ak. Het hele patroon staat hier.

Met willen is het hetzelfde verhaal. Een werkwoord "willen" bestaat helemaal niet. Een stompje van twee letters draagt elke wens in het dialect, met diezelfde voornaamwoorduitgangen, en het heeft een eigen gids omdat je het vijftig keer per dag gaat gebruiken.

Twee van de meest basale ideeën in menselijke taal, en het Arabisch regelt ze allebei zonder werkwoord.

Het paar dat je echt niet door elkaar wilt halen

Dit is mijn favoriete bewijs dat het Arabisch betekenis stopt op plekken waar het Nederlands niet kijkt. Eén klein woord, khaaTer, betekent iemands innerlijke toestand: zijn stemming, zijn gevoelens, het deel van hem dat blauwe plekken oploopt.

Daarop bouwt de taal tegenpolen. jabar-eb-khaaTer is één werkwoord voor iemands gevoelens herstellen: bij nabestaanden zitten, slecht nieuws verzachten, moeite doen om niemand te kwetsen. En inqahar is wat er gebeurt als niemand dat werk doet: gekwetst zijn, het je aantrekken, stil worden en het je kwalijk nemen.

Troost en verwonding, één gekneusd zelfstandig naamwoordje van elkaar verwijderd. Ga je op condoleancebezoek, dan wil je deze woordenschat precies goed hebben, en de gids over wat je zegt als iemand overlijdt loopt de uitdrukkingen met je door.

Korte unieke Arabische woorden met betekenis, in één tabel

De woorden die zich het snelst terugbetalen, plus een paar die je Arabisch meteen als Palestijns herkenbaar maken in plaats van Libanees of Syrisch.

Een paar hiervan reizen door de hele Levant mee, een paar zijn de kleine verraders die je Arabisch plaatsen zodra je je mond opendoet. Meer van die regionale kenmerken hier.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de mooiste Arabische woorden? Hangt ervan af wie antwoordt. De lijstjes geven je klassieke woorden voor dingen als de ondergaande zon of verlangen naar een plek die je verlaten hebt. Het zijn echte woorden, en op een poster zijn ze prachtig. Wil je schoonheid die je ook kunt gebruiken, neem dan 7ann uit het lijstje met gevoelens hierboven: één werkwoord voor de hele pijn van een persoon of een plek missen, en mensen zeggen het door de telefoon zonder zich ook maar een beetje te generen. Of ni3me, genade als alledaags inventarisstuk: de schaduw, de gezondheid, de volle tafel waar je aan zit.

Wat zijn lieve woorden in het Arabisch? De koosnaammachine werkt met bezit: neem iets kostbaars en zet er "mijn" bij. qalbi, "mijn hart", wordt tien keer per dag tegen kinderen gezegd en tegen volwassenen als het ertoe doet. Het is gewoon en enorm tegelijk, en dat is de truc die de meeste van deze woorden uithalen.

Zijn de unieke Arabische woorden uit de Koran de moeite waard om te leren? Om de Koran te lezen, natuurlijk. Om met wie dan ook te praten, eigenlijk niet, en dat is de valkuil die de meeste woordenlijsten zetten. Woordenschat uit de Koran en het klassiek Arabisch hoort bij het Modern Standaard-Arabisch, en dat spreekt niemand thuis. De woorden op deze pagina horen bij het gesproken dialect, en het verschil tussen die twee is echt. Twijfel je met welk Arabisch je moet beginnen, dan vergelijken we ze hier.

Wat is het Arabische woord voor "cool"? Een zuiver woord daarvoor is er niet, en wie je één vertaling geeft, gokt. In het Palestijns pak je 3aal (uitstekend, eersteklas). Om een plan goed te keuren, doet een tevreden maashi het werk. Het register doet wat in het Nederlands één slangwoord doet.

Hoeveel woorden heb ik echt nodig voordat ik kan praten? Minder dan je denkt, als het de juiste zijn. walaw, tikram, ma3, maashi en zo'n honderd zelfstandige naamwoorden brengen je door een markt, een taxi en een eerste etentje. Daar zet onze app op in: gesproken Palestijns, audio eerst, met de woorden die mensen de hele dag herhalen in plaats van de woorden die het mooist staan in kalligrafie.